skip to Main Content
De Groene Loper – Maastricht

De Groene Loper – Maastricht

image
Projectbureau A2 Maastricht / Bert Janssen fotograaf.
28.2.2022

Toen in Maastricht in 1959 de verbrede President Rooseveltlaan werd opgeleverd gold het als een voorbeeldproject voor Nederland. Met de komst van de N2/A2, ook wel stadstraverse genoemd, dacht men de doorstroming van het lokale noord-zuid verkeer voor elkaar te hebben. Niets bleek minder waar. De vierbaansweg werd in latere decennia de belangrijkste noord-zuidverbinding in Nederland en toegangsweg tot België en Frankrijk. In 2009 reden er per etmaal circa 45.000 auto’s over de President Rooseveltlaan. Maastricht-Oost ging zwaar gebukt onder deze verkeersdrukte. De N2/A2 sneed de wijk doormidden en het lokale verkeer en de leefbaarheid van de omliggende wijken stonden onder grote druk. Er moest iets gebeuren.

Facts & Figures
Project: De Groene Loper, Maastricht
Stadspromenade boven de tunnel over de snelweg A2 door Maastricht-Oost
Gebruik: verblijfsruimte en doorgang voor fietsers en voetgangers
Opdrachtgevers: projectbureau A2 Maastricht, bestaande uit Rijkswaterstaat, gemeente Maastricht, gemeente Meerssen en Provincie Limburg
Opdrachtnemers: consortium Avenue2, bestaande uit Ballast Nedam en Strukton
Landschapsarchitect: West8 Urban Design & Landscape Architecture
Bomen: 1.800, waaronder ruim 900 zilverlindes
Leveranciers bomen: Onder meer Bruns-Pflanzen-Export GmbH & Co (Duitsland), Boomkwekerij Tonsel
Oppervlak: 45 – 120 meter breed, over een lengte van circa 2,3 kilometer
Groenonderhoud: Gemeente Maastricht

Begin deze eeuw kwamen de gemeenten Maastricht en Meerssen, de Provincie Limburg en Rijkswaterstaat met een eerste aanzet om de A2 in Maastricht te onder tunnelen en tegelijkertijd het gebied eromheen te her ontwikkelen. Nadat financiering en aanbesteding geregeld waren ging in 2009 het masterplan, De Groene Loper, voor verkeersinfrastructuur en stadsontwikkeling van start.
Green Cities Europe focust in dit artikel op het langgerekte, groene park bovenop de twee-laagse Koning Willem-Alexandertunnel. Met Jos Geurts, manager gebiedsontwikkeling van het Projectbureau A2 Maastricht en al sinds 2002 betrokken bij De Groene Loper, bekijken we wat er is gebeurd sinds de start het masterplan in 2009.

Meanderende promenade
Het ontwerp van het park is afkomstig van West8. Belangrijk thema in het ontwerp is verbinding: tussen de wijken ten oosten en westen van de A2, maar ook tussen de stad en de landgoederenzone ten noorden van Maastricht.
De loper strekt zich uit over een lengte van 2,3 kilometer en is vormgegeven als een meanderende promenade, variërend in breedte tussen 45 tot 120 meter. In vier tot acht rijen staan lindebomen, die het park een monumentaal karakter geven. Door het park loopt een zes meter breed pad voor langzaam verkeer: voetgangers, fietsers en hardlopers delen deze ruimte.

Bomenplan
Voor het park is een speciaal bomenplan gemaakt. Bij de keuze van de bomen is rekening gehouden met hun groeiplaats, ze staan in 1,5 meter grond, en hun wortelstructuur. Zo was het belangrijk dat de bomen ‘breed’ wortelen. Ook de directe omgeving is meegenomen in de boomkeuze. De nieuwe bomen moesten aansluiten bij bestaande, markante bomen, waardoor er eenheid van groen zou blijven tussen het nieuwe gebied en de bestaande omgeving.
Meer dan de helft van de bomen bestaat uit de eerder genoemde lindebomen (Tilia cordata ‘Greenspire’) aan weerszijden van het zes meter brede, halfverharde middenpad. Ook zijn tulpenbomen, winter- en zomereiken (Quercus petraea en Q. robur), sierkersen (Prunus), essen (Fraxinus) en andere bomen geplant; bij elkaar zo’n 11 soorten. Op twee locaties staan beeldbepalende groene ‘reuzenpilaren’; 8 tot 10 meter hoge haagbeuken (Carpinus betulus), afkomstig van een gespecialiseerde kweker uit Duitsland. Deze bomen waren bij aanplant al 25 jaar oud. Verschillende vogelsoorten als heggenmus, winterkoninkje, roodborstje en mus worden door de hoge bomen aangetrokken, daarom worden ze ook wel ‘vogelflats’ genoemd.

Monitoren op afstand
De lindebomen hebben eerst vijf jaar op een kwekerij in Zwolle gestaan. Na aanplant van de volwassen bomen in 2017 was het spannend hoe deze zich zouden houden, zeker tijdens de warme zomermaanden. Jos Geurts: ‘De inzet van vochtsensoren heeft ervoor gezorgd dat slechts een handvol lindebomen is gesneuveld.’ Een sensor bij iedere boom hield het vochtgehalte van de bodem in de gaten. De verzamelde data van de sensoren konden op afstand worden gelezen, zodat indien nodig tijdig water gegeven kon worden. ‘Na vier jaar waren de bomen goed aangeslagen en werden de sensoren weer weggehaald.’

Nieuwe inzichten, nieuwe initiatieven
Al vanaf het begin van het project A2 Maastricht is ook steeds gewerkt aan ruimtelijke en maatschappelijke kansen voor de omliggende wijken. Het Vrijheidspark bovenop de tunnel speelt hierin een centrale rol. Dit park, door West8 ontworpen, is inmiddels een goed bezochte ontmoetingsruimte. Het Projectbureau ondersteunt en initieert initiatieven die het verblijf op de Groene Loper nog aantrekkelijker maken, zoals de aanleg van een parkje met speeltoestel en horeca. Dit gebeurt aan de hand van het Actieplan Mijn Gezonde Groene Loper uit 2015. Geurts heeft nog een aantal voorbeelden: ‘Naast blijvende initiatieven ondersteunen we ook tijdelijke. Zoals een grote buurttuin op nog braakliggend terrein, met grote tuinbakken die als dat nodig is kunnen worden verplaatst. Ook een serre om planten te kweken en kleinschalige horeca op het terrein staan op de planning.’

Aandacht voor biodiversiteit
Daarnaast is er aandacht voor het bevorderen van de biodiversiteit in het gebied. ‘Ten tijde van de aanbesteding was dit nog niet zo’n issue maar al vrij snel daarna hebben we als Projectbureau samen met de gemeente Maastricht, Ballast Nedam en het Centrum voor Natuur- en Milieueducatie plannen gemaakt die het verblijfsklimaat aan de Groene Loper ook voor planten en dieren zo aantrekkelijk mogelijk moeten maken’, aldus Geurts. De aanpak is specifiek gericht op het helpen van de wilde bij, een onmisbare schakel in onze voedselvoorziening. Hiertoe zijn inmiddels in het gras op de Groene Loper voorjaarsbollen geplant, waaronder krokussen. Daarnaast zijn er bloemenweides ingezaaid met klaprozen, kamille, wilde cichorei en slangenkruid. De bloemenweides vormen samen een bijenlint, ertussen staan bijenhotels. Geurts is trots ‘We hebben een ecologische reuzenstap gezet. Waar eerst duizenden auto’s per dag voorbijraasden staan nu zo’n 2000 bomen. Biodiversiteit is niet een vernislaagje, maar een intrinsiek onderdeel van dit gebied geworden. Het is een kans die we met beide handen hebben aangegrepen.’

Kansenontwikkeling
Over kansen gesproken: het is duidelijk dat zowel de opdrachtgevers als opdrachtnemers zich vanaf het begin bewust waren van het toekomstige potentieel van het A2-Project. En dat het belangrijk was hiervoor budget te reserveren. Dit noemt Geurts kansenontwikkeling. Edzo Bindels, directeur van West8 zegt hierover het volgende: ‘Cruciaal is dan hoe de stad na de ondertunneling gaat functioneren. Dan moet je van tevoren goed nadenken over hoe je bovengronds toch zo veel mogelijk meerwaarde tot stand brengt, in een krachtenveld waarin het meeste geld en de meeste risico’s in het infrastructurele deel zitten.’
(Uit: ‘Het A2 Maastricht model. Anders dan anders’, door John Cüsters, 2018)

Geurts heeft een belangrijk advies voor andere projecten van deze omvang: ‘Stel op voorhand budget beschikbaar voor toekomstige ontwikkelingen. Houdt er rekening mee dat de maatschappij in 5 of 10 jaar tijd kan veranderen. En dat dit kan leiden tot nieuwe inzichten en aanpassingen.’

Back To Top
The Green City uses Googles cookies and scripts to analyse your use of our website anonymously, so we can customise its functionality and effectiveness and display advertisements. We also use Facebook, Twitter, LinkedIn and Google cookies and scripts, with your consent, to enable social media integration on our website. If you wish to change which cookies and scripts we use, you can alter your settings below.
Annuleren