Natuur en frisse lucht dragen bij aan een sneller herstel. Deze volkswijsheid wordt bevestigd in een toenemend aantal wetenschappelijke onderzoeken. Patiënten geven aan dat door uitzicht op groen en het verblijf in een groene omgeving, ze zich zowel geestelijk als lichamelijk beter voelen. Dat natuur en groen het welzijn bevordert en stress vermindert, was al langer bekend. En dat een natuurlijke omgeving ziektes kan voorkomen ook. Maar nu is onomstotelijk gebleken dat ook mensen die al ziek zijn, sneller herstellen in een groene omgeving. In het jargon wordt het ‘een helende omgeving’ of een ‘healing environment’ genoemd.
In tuinen bij zorginstellingen gaat het niet alleen om de esthetiek en beleving zoals bij particuliere tuinen. Bezoekers van een zorgtuin hebben andere behoeftes. Bij het ontwerpen van een zorgtuin wordt uitgegaan van de patiënt. Wat kunnen ze aan? Waaraan hebben ze behoefte? Welke prikkels zijn wel of niet goed? Het antwoord op deze vragen is leidend voor de ontwerper. In zorgtuinen wordt geprobeerd het leven van patiënten te veraangenamen en de symptomen van ziektes of verwondingen te verlichten. Door hen in een healing environment te brengen neemt de kwaliteit van leven toe en wordt genezing bespoedigd.
Uit de groeiende stapel onderzoeken blijkt o.a. dat groen bijdraagt aan stress- en pijnreductie. Ook heeft het een positief effect op de gemoedstoestand. Dr. Jolanda Maas, onderzoeker natuur en gezondheid aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, signaleert dat meer zorginstellingen de natuur steeds serieuzer nemen en inzetten als hulpmiddel. Dat gebeurt niet alleen in de GGZ en ziekenhuizen, maar ook b.v. in de vrouwenopvang of ouderenzorg.
Uit de eerste onderzoeksresultaten van Jolanda Maas en Karin Tanja-Dijkstra – ook van de Vrije Universiteit – blijkt dat een chemotuin als ‘een prettige omgeving’ wordt ervaren en gemiddeld met een 8 wordt beoordeeld. Kamers in het ziekenhuis die uitzicht hebben op een tuin, scoren een 7. De komende jaren wordt nader onderzocht welke invloed er is op de effectiviteit van de behandelingen en of bijwerkingen worden gereduceerd.
Groen kan op veel verschillende manieren in een ziekenhuisomgeving worden geïntegreerd. Zoveel mogelijk zicht op tuin of omliggende natuur heeft al positieve effecten op patiënten én personeelsleden. Stadsgeluiden en lawaai kunnen de positieve effecten verminderen of zelfs opheffen. Dichte beplanting of het plaatsen van een fontein kan een oplossing zijn. Stads- en verkeerslawaai kan daardoor worden gemaskeerd. Ook kan groen ín het gebouw worden geplaatst. Denk aan groene wanden, plantenbakken enz.
Het onderzoek wijst uit dat patiënten die toegang hebben tot groen en kunnen genieten van bomen, bloemen, meer tot rust komen. De stilte, het geluid van vogels of het ruisen van een fontein heeft veel gezondheidsvoordelen. Gemeten is dat het de bloeddruk verlaagt, stress vermindert, positieve gevoelens doet toenemen en de concentratie en stemming verbetert.
Natuurlijk hebben patiënten altijd de beste zorg nodig. Dat is het domein van toegewijde artsen, verplegers en hulpverleners. Maar daarnaast speelt de omgeving – natuurlijk groen – een positieve bijdrage aan de genezing en het welbevinden van patiënten. Een groter welbevinden werd ook gemeten bij bezoekers en medewerkers van de zorginstellingen. Kortom: een groen ziekenhuis is een gezond ziekenhuis!
